Andries Boersma: tochtrijder van klasse in Elfstedentocht 1933
Auteur Ron Couwenhoven, 2025
Andries Boersma uit Twijzel was 21 jaar toen hij zich inschreef voor de Elfstedentocht van 1933. De boerenzoon uit het dorp ten noorden van Drachten leverde in deze tocht een vrijwel onopgemerkt een prachtprestatie. Hij kwam als eerste toerrijder van de 353 deelnemers aan de tocht over de finish en dat was niet alles: hij kwam ook slechts 40 minuten na de beide winnaars Abe de Vries en Sipke Castelein over de finish. Om tien minuten over drie meldde Andries zich in Leeuwarden. Er waren toen nog maar tien wedstrijdrijders binnen. S. Koen uit De Knijpe was de tiende. Hij eindigde negen minuten eerder dan Boersma. Drie minuten na Andries lieten de wedstrijdrijders S. Holwerda uit Grouw en M. Hoekstra uit Sint Jansparochie hun stempelkaarten aftekenen.
Daarbij kwam ook nog dat de toerrijders een half uur na de wedstrijdrijders vertrokken. De Vries en Castelein waren negen uur onderweg. Boersma deed er negen uur en tien minuten over. Als hij in de wedstrijd was gestart zou hij met die tijd vierde zijn geworden op een minuut van Ype Smid uit Hindeloopen, maar ook een minuut van Elfstedenfenomeen Cor Jongert uit Ilpendam en S. Dijkstra uit Cornjum.
Dat Andries Boersma een meer dan gewone schaatsenrijder was, toonde hij zeven jaar later in de Elfstedentocht van 1940. Hij was inmiddels op 20 mei 1937 getrouwd met Anna Liesbeth Wagner, een Duitse uit Chemnitz in Saksen, het oosten van Duitsland. Het paar ging in Oudkerk wonen, waar een jaar later op 15 april hun zoon Sjoerd werd geboren.
In 1940 was Andres gemobiliseerd, maar hij kreeg net als zoveel soldaten vrij om in de tocht te starten. Dit keer vertrok hij in de wedstrijd, waarin hij als 38ste aankwam. Bij het uitbreken van de oorlog was hij nog steeds in militaire dienst. Hij overleefde de overrompeling van Nederland, maar werd wel krijgsgevangene gemaakt. De nazi’s voerden hem af naar het krijgsgevangenenkamp Stalag II D in Polen waar hij op 20 mei aankwam. Tien dagen later gaf Adolf Hitler bevel de Nederlandse krijgsgevangenen vrij te laten, zodat ook Boersma weer naar huis mocht.
Daardoor was hij zowel in 1941 als in 1942 present toen er weer Elfstedentochten werden gehouden. Beide keren schreef hij in voor de wedstrijd, waarin hij als 19de en 181ste finishte. Na de oorlog keerde hij niet terug op het Elfstedenijs, zodat het bij vier kruisjes bleef.
Andries Boersma overleed op 28 april 1990. Hij was toen landbouwer in zijn geboortedorp Twijzel en 78 jaar. Zij echtgenote overleefde hem zeven jaar. Anna stierf op 30 januari 1997. Ook in Twijzel.