Koningshuis en Regiment Grenadiers en Jagers

_{Auteur: Caroline van Staaveren}
 

Het Garderegiment Grenadiers en Jagers (GGJ) is een regiment van de infanterie in de Nederlandse Koninklijke Landmacht. Het is opgericht in 1829. De Grenadiers en Jagers waren regimenten die deel uitmaakten van het Nederlandse leger, gestationeerd in o.a. Den Haag. Dit regiment is verantwoordelijk voor de bewaking van koninklijke paleizen. De latere koning Willem III diende als prins bij de 1e compagnie van het 1e Bataljon Grenadiers. Toen hij later koning werd, kreeg die eenheid de bijnaam ‘koningscompagnie’. Na allerlei herstructureringen is het de Alfacompagnie van 11 Infanteriebataljon Air Assault GGJ, die deze traditie voort zet. Ze zijn er bijvoorbeeld altijd bij op Prinsjesdag.

Koningin Wilhelmina hield zelf erg van schaatsen en liet ook wedstrijden houden voor het garnizoen. Onderstaand de wedstrijden waarbij koninklijke belangstelling is vastgelegd. Er zijn waarschijnlijk vaker dergelijke wedstrijden gehouden.

Van het, na afloop gehouden, defilé van het schaatsende Regiment Grenadiers en Jagers op 14 februari 1895 is een schilderij gemaakt door Jan Hoynck van Papendrecht. Dit is dus een van de eerste keren (zo niet de eerste) dat dit evenement gehouden werd. We zie koningin-regentes Emma en koningin Wilhelmina. Dit schilderij is 'aangeboden aan H.M. de Koningin bij gelegenheid van Hoogstderselver huwelijk met Hertog Hendrik van Mecklenburg - Schwerin door de officieren van het Regiment Grenadiers en Jagers in februari 1901'.

Ook prinses Juliana komt al vroeg in aanraking met de schaatsende militairen. In 1914 schrijft koningin Wilhelmina op maandag 26 januari wedstrijden uitgeschreven voor het garnizoen 's Gravenhage. Ondanks dooi gaan de wedstrijden door. Ze bestaan uit hardrijden en schoonrijden voor officieren en onderofficieren en hard rijden voor soldaten. De wedstrijden vinden plaats voor het schoonrijden op de vijver van Huis ten Bosch en het hardrijden op ijsbaan waar ook koningin Wilhelmina en prinses Juliana in de dagen ervoor hebben gereden. De wedstrijden beginnen om 9 uur s morgens en tegen 3 uur vindt de eindstrijd plaats, waar de koningin en prinses bij aanwezig zijn. Het lijkt erop dat beiden ook op de schaats hebben gestaan, want beiden dragen zelf schaatsen. Er is dus onderscheid in deelname aan de wedstrijden naar rangen.

In 1917 tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt het nog van belang geacht dat militairen zich voorbereiden op oorlogsvoering op het ijs. Op 31 januari 1917 komt volgend bericht in de Vlaardingsche courant: 'De opperbevelhebber van land- en zeemacht heeft ter kennis van de legerautoriteiten gebracht, dat het beoefenen van schaatsenrijden alle aanmoediging verdient niet alleen omdat dit een gezonde lichaamsoefening is, maar daaraan, uit zuiver militair oogpunt, vooral voor ons land, groote waarde is te hechten. Het heeft ook H. M. de Koningin behaagd aan den opperbevelhebber mede te deelen, dat Zij veel belang stelt in een dergelijke beoefening van de ijssport in het leger, in verband waarmede Hoogstderzelve van Haar voornemen heeft doen blijken, prijzen beschikbaar te willen stellen voor gezamenlijke oefeningen op schaatsen, die uit militair oogpunt van waarde mogen worden geacht. 

Daartoe zijn te rekenen: rijden van patrouilles en het afleggen van groote afstanden door afdeelingen van 200 man, waarbij moeilijkheden gewonnen moeten worden, hetzij deze op kunstmatige wijze te scheppen dan wel te veronderstellen.

In verband hiermede is bepaald, dat onverwijld wedstrijden in voren bedoelden zin moeten worden ontworpen. Bij den opperbevelhebber wordt mededeeling ingewacht wat door de verschillende commandanten is verricht en omtrent plannen die bij voortduur van vriezen zullen worden uitgevoerd. Prijzen zullen beschikbaar worden gesteld door H. M. de Koningin, door de afdeeling Ontwikkeling en ontspanning van gemobiliseerde troepen en uit de cantine gelden.' 

Dat er al dergelijke wedstrijden gehouden zijn onder andere 26 januari. Voor het militaire Wielrijdersdepot te Gouda. De tocht van 60 km voerde van de start in Gouda over Woerden en Bodegraven naar De Meern (bij Utrecht); daar was een cantine ingericht, rustte men een uur en kreeg men erwtensoep.'' Daarna reed men terug naar Gouda. Op 25 januari had de koningin zelf op schaatsen 'de oefeningen van de manschappen der brigade Grenadiers en Jagers' bijgewoond. Op 29 januari werden de wedstrijden in het schoonrijden op de vijver van Huis ten Bosch ook bezocht. De prijzen - oa medailles van de koningin -  werden door haar persoonlijk uitgereikt .

Op 31 januari wordt ook melding gemaakt van een dodelijk ongeval bij het instructie-batiljon te kampen. Tijdens de verkenning voor een oefening op de schaats verdrinkt een van de verkenners bij de Molenkolk een half uur schaatsen vanaf Kampen. Ook in Ubbergen wordt op 8 februari 1917 voor het Garnizoen Nijmegen schaatswedstrijden gehouden over diverse afstanden. De koningin stelt daar maar weer eens meerdere medailles voor ter beschikking.

In 1933 Is het onderscheid tussen de rangen nog steeds duidelijk: Op 28 januari worden wedstrijden op schaatsen op de banen der Haagse Ysclub gehouden onder meer in hard rijden over 300 m en hindernis rijden bij het hindernis rijden moeten een uit hun voetstuk worden gelicht en 300 m verder in een ander voetstuk worden geplaatst terwijl onderweg tweemaal een trouw ter hoogte van halve meter moest worden overschreden. Daar was geen koninklijke belangstelling voor.

Op 30 januari 1933 konden ondanks de inmiddels ingevallen dooi, de zogeheten garnizoensschaatswedstrijden plaatsvinden bij Huis ten Bosch. De koningin en haar dochter waren inmiddels naar Zwitserland afgereisd, maar er was toch koninklijke belangstelling. Vanuit een open auto keek koningin-moeder Emma naar de wedstrijden. Behalve Emma was er ook een indrukwekkend gezelschap van generaals en kolonels als bijzonder publiek. De wedstrijden begonnen ’s morgens met het hardrijden over een afstand van 300 meter. Eerst streden de korporaals en manschappen om de prijzen. Daarna was het de beurt aan de onderofficieren en daarna volgde het hardrijden voor officieren. De snelste tijd werd gereden door de Grenadier E. Oosting, die over de 300 meter 34 seconden deed.
’s Middags waren de wedstrijden in het schoonrijden. Blijkbaar was het schoonrijden meer iets voor de betere kringen, want er waren alleen wedstrijden voor de onderofficieren en daarna voor de officieren. Direct na afloop van de wedstrijden reikte de adjudant van H.M. de koningin de prijzen uit. Die waren door de koningin zelf en door haar moeder ter beschikking gesteld. De adjudant benadrukte dat het de koningin erg speet dat ze niet zelf bij de wedstrijden kon zijn en hij dankte mede namens haar het organisatiecomité.

Ook op 11 december 1933 zijn er schaatswedstrijden voor het garnizoen bij Huis ten Bosch, dan is het koningin Wilhelmina die -mogelijk in gezelschap van prins Hendrik en koningin-moeder Emma- zelf toekijkt.

Naar de bronnen