IJsbaan Haagsche Ysclub 1917 en 1918

_{Auteur: Caroline van Staaveren}
 

In januari 1917 begin het serieus schaatsenrijden te worden. Prinses Juliana schaatst op de eerste dag (22 januari) dat de Haagsche ijsbaan haar deuren opent. s' Ochtends een halfuurtje met krukje, om vervolgens 's middags met haar moeder nog eens te gaan schaatsen. De volgende dag is ze weer met haar moeder aan het schaatsen. Als zij om twee uur weer bij het Huis ten Bosch aankomen, snelt zij naar de de ijsbaan voor het paleis om daar zich met een slee te vermaken. De koningin komt dan ook weer en schaatst ook nog enige rondjes. Ok de rest van de week is ze regelmatig op de ijsbaan.

Er wordt een mooie portretfoto van koningin Wilhelmina op het ijs gemaakt. Op de ansichtkaart is niet te zien dat ze schaatst, het is een uitsnede van de foto die voorkomt in het 50 jarig jubileum boek van de bij het jubileum Koninklijk geworden KNSB. Daar is duidelijk dat ze toch echt aan het schaatsen is.

Een prachtig verslag van hoe het schaatsen op de Haagschen IJsbaan gaat is te vinden in de Limburger koerier: 'Prinses Juliaantje moet leren schaatsenrijden. Veel gelegenheid boden de vorige winters haar niet en misschien was ze toen wel wat jong, om al zoo vroeg op schaatsen te staan. Maar eenmaal acht jaar, dan moet een Hollandsch meiske die kunst verstaan. Zoo heette, het vroeger, zoo moge het als volks-uitspraak blijven. Mits het slechts behoorlijk winteren wil; want hoe kunnen onze jongens en meisjes anders in hun prille jaren deze meest nationale van al onze vaderlandsche sporten leeren beoefenen. In April zai onze prinses acht jaar worden. En ziedaar, de winter van 1917 heeft zich in de eerste Januari-maand stevig ingezet, en het heeft hard genoeg gevroren, opdat alle Nederlandsche ouders hun kroost de deur durven uitsturen, kinder-schaatsjes over den rug, op weg naar het ondergeloopen land, de slooten en tochten op, of als er een betrouwbare ijsbaan in de buurt is, dan naar zulk een even nuttige, als vermakelijke verzamelplaats van aanleerende en volleerde schaatsenrijders. Prinses Juliana leert nu schaatsenrijden in de residentie. Terwijl ik dit schrijf, zal ze het al haast kennen. De eerste dagen van deze week, debuteerde ze achter een driehoekig houten toestelletje, dat op het ijs rustte, en waarin ze plaats nam, om niet al te dikwijls te tuimelen. Het zijn practische leermiddelen, hoewel nauwelijks practischer dan de keukenstoel, waarachter u en ik het indertijd leerden.
Wanneer het prinsesje, in weerwil van haar steun-toestelletje, toch te vallen kwam, mocht niemand haar ophelpen. Een gezelschapsdame was wel steeds in naar buurt, en een lakei in hof-uniform reed daarneven met uitermate statigen schaatsenslag. Maar beiden hadden hun instructies. In ons vaderland geldt het als overgeleverde gewoonte, dat wie wil leeren schaatsenrijden, ook moet leeren vallen, om daarna zelfstandig weer op te staan.
Als het krabbelende prinsesje pardoes op het ijs geploft lag, schaterde het kind, Hollandsche kinderlach over het Hollandsche ijs. Maar daar stond dan, ook op schaatsen, iemand naast haar, en die keek lachend omlaag naar het spartelende kind, dat van de schaatsen lag; die iemand keek, en zei, dat het meisje nu zelf weer moest opstaan. En dan scharrelde het gevallen meisje op de been, bracht zich zelf weer in evenwicht, probeerde met ernstigen ijver de schaatsen onder zich uit te slaan. Degeen, die dan naast haar reed, was haar moeder, onze koningin. 
De koningin rijdt een stevigen, typisch-Hollandschen schaatsen-slag ; het is de eenvoudige, krachtige en sobere ijsslag van ons Hollandsche ras. Wij Hollanders en Friezen maken niet veel krullen noch krakelingen op het ijs. We schieten graag vooruit. Want nergens ter wereld wacht daar zóó heerlijk als bij ons de eindelooze, lokkende verrukking van het winterlandschap naar alle kanten, daardoor geslingerd het labyrinth van smalle en breede vaarten en kanalen, en overal het bevroren water al even glad als het vlakke land van Holland en Friesland..... Dan liefst recht vooruit! Op de vlugge, lichte voetijzers zwervende in deze vorstdagen, op de lange, prachtige ijstochten ons toegevroren waterland door. Vandaar onze eigen Hollandsche schaatsenrijstijl, onze typische lange en vaste streek.
Zoo rijdt ook onze koningin. Op de Haagsche ijsbaan aan het eind van het Bezuidenhout, rijdt de koningin schaats. Ze rijdt er zonder eenig hof-gedoe. Ik heb me laten vertellen, dat ze daar aan den kant gaat zitten, en zelf haar schaatsen aanbindt. Ik sprak er een Haagsch freuletje, dat met stralende na-verrukking me vertelde, hoe ze „bijna” tegen een dame was aangereden, en nauwelijks had ze den tijd gehad, „pardon" te lispelen, „en verbeeldt-u, ’t was de koningin geweest!”

Er bevindt zich een hofdame in het gezelschap der koningin; maar deze heeft blijkbaar den duidelijken wenk gekregen, dat het der koningin aangenaam ware, indien niet elke slag van haar schaatsen tot onderwerp van hoofsche etiquette werd. En ook een adjudant der koningin schaatst er op de baan tusschen het Haagsche publiek rond: maar aan niets valt te bemerken, dat hij zich „a la suite” der koningin bevindt. Den eersten dag, toen hij zich in groot uniform op het ijs waagde, glierden hem zijn nieuwe schaatsen onder de nog onvaste beenen weg, en hij zat plat op het ijs. Dit was aller-vermakelijkst en vrij van elk ceremonieel en zonder eenig decorum. Maar omdat de koningin zich zelf wist te bedwingen, lachte ook niemand van het schaatsenrijdende publiek. Want wie onzer slaat de schaats niet wel eens verkeerd weg, en tuimelt over het ijs? Ook de koningin zelve lag daar dezer dagen lang-uit op de baan. Gedachtig aan het vaderlandsche voorbeeld, dat zij haar dochter trachtte in te prenten, behoefde niemand haar op te helpen, want zelf stond ze al weer lachend op haar ijzers, reed al weer verder. 
De Hagenaars vinden het volstrekt niets bijzonders, indien ze in deze dagen telkens als de koningin maar een uurtje vrij heeft, om op de ijsbaan achter het Haagsche Bosch te rijden, daar hun vorstin in hun midden te zien rijden. Men doet uit kiesheid, alsof men geen acht op haar slaat. Ze rijdt daar immers zoo onopvallend tusschen de schaatsenrijdende dames en heeren haar baantjes.
O! heerlijk vorstelijk-democratisch land van Holland. Zou men zich dan niet verheugen in dezen ouderwetschen winter, - heel Nederland weer eens op het ijs, met de kinderen, die hun ouders den stoeren slag afkijken, - de moeder, die het krabbelend aanleeren van haar dochter ernstig gadeslaat ?!'

Door ijverige fotografen wordt ook de aankomst en het vertrek van de ijsbaan vastgelegd. 

Er wordt dus veel geschaatst en niet alleen op de Haagsche IJsbaan. 

• 27 jan Koningin Wilhelmina en prinses Juliana schaatsten die dag onverwacht van Schipluiden naar Vlaardingen en terug. en vertrekken dan naar Leeuwarden 
• 28 jan wordt er door beiden geschaatst in Leeuwarden op de ijsbaan aan de Bleekerstraat

In december 1917 en januari 1918 wordt er ook weer geschaatst op de ijsbaan. We zien Juliana met een onbekende jongen praten en schaatsen. Er worden nogal eens wat foto's gemaakt van de jonge Juliana en niet alleen bij het schaatsenrijden. Ze draait dan ook regelmatig haar gezicht de andere kant op. De fotograaf Visser van Weeren bedacht daar een list op. Hij liet zijn zoon aan de andere kant staan en zodra prinses Juliana fotograaf Visser van Weeren in de gaten kreeg draaide zij haar hoofd om, maar daar stond dus zijn zoon.

Naar de bronnen