Schaatsenfabriek Nooitgedagt
Algemene informatie
De Koninklijke Fabrieken J.Nooitgedagt en Zonen N.V. uit IJlst behoort tot de oudste en meest bekende schaatsenfabrieken van Nederland en heeft wat betreft het maken van schaatsen een geschiedenis van 1865 tot 1965.
De grondlegger van deze schaatsenfabriek is Jan Jarigs Nooitgedagt. In de jaren zestig van de 19de eeuw koopt hij een smederij en begint vanaf 1865 met de productie van complete schaatsen. In de werkplaats op zolder worden schaatshouten en schaafblokken gemaakt. In 1893 komt er een nieuwe fabriek.
In augustus 1902 gaan zijn vier zonen een vennootschap met hun vader aan onder de naam J.Nooitgedagt&Zonen. In feite nemen de vier zonen nu de leiding van het bedrijf van hun vader over.
In de Nieuwe Sneeker Courant van 7 maart 1914 staat vermeld 'Aan den heer F.D. Joustra alhier, die zich van de firma de Graaf - de Wolf heeft los gemaakt, is bij onderhandsche aanbesteding voor de som van f 29.460 gegund het bouwen van eene nieuwe fabriek van gewapend beton voor rekening van de firma J. Nooitgedagt Zn., te IJlst.' Dit fabrieksgebouw zal drie bouwlagen krijgen. In later jaren vinden er uitbreidingen plaats.
De iconische 32m hoge fabriekspijp werd in 1934 gebouwd.
Te zien zijn de uitbreiding aan de linkerzijde en de nieuwe hoge fabriekspijp.
Halverwege de jaren dertig van de 20ste eeuw komt de leiding van de firma Nooitgedagt in handen van een nieuw viermanschap: Jan Jarigs is een zoon van Jarig Nooitgedagt en Jan Aldert is een zoon van Aldert Nooitgedagt. Zij vormen de derde generatie Nooitgedagt. Het viermanschap wordt gecompleteerd door Tjitte Jentje die een zoon is van Jan Jarigs Nooitgedagt en door Aldert die een zoon is van Jan Alderts Nooitgedagt. De laatste twee zijn van de vierde generatie.
Vanaf 1938 is er enkele decennia ook houten kinderspeelgoed geproduceerd.
In 1940 neemt J.Nooitgedagt&Zonen na het overlijden van Dirk Ruiter de schaatsenfabriek G.S.Ruiter Bolsward over.
Op de zijgevel staat nu ook 'Speelgoed' vermeld.
In de na-oorlogse jaren krijgt het bedrijf het steeds moeilijker met de afzet van houten schaatsen. De stalen noor, die vaak goedkoop geïmporteerd wordt uit Japan en Oost-Duitsland wordt in Nederland veel verkocht en is voor Nooitgedagt een grote concurrent.
Nooitgedagt stopt de fabricage van schaatsen in 1965. In de jaren daarna werden er nog wel schaatsen uit voorraad verkocht.
In 1961 wordt het bedrijf omgezet van een vennootschap onder firma (v.o.f.) in een naamloze vennootschap en gaat het bedrijf verder onder de naam J.Nooitgedagt&Zonen NV.
Sinds het 100-jarige jubileum in 1965 mag Nooitgedagt het predikaat ‘Koninklijke’ voeren. Hierdoor wordt de naam opnieuw gewijzigd: Koninklijke Fabrieken J. Nooitgedagt & Zonen N.V. IJlst.
De schaatsen van de firma Nooitgedagt hadden internationale bekendheid, maar ze zijn voor het bedrijf altijd een bijproduct gebleven, evenals het houten kinderspeelgoed. Het belangrijkste product van Nooitgedagt was (timmer)gereedschappen.
In 1991 vindt de opening van een nieuw fabriekspand plaats en in 1995 is het beeldbepalende fabrieksgebouw in het centrum van IJlst geheel door de firma verlaten. In 1996 wordt de firma J.Nooitgedagt&Zonen NV verkocht aan het Record Holding uit Sheffield (Engeland). Binnen een paar jaar is Record overgenomen aan het American Tool Companies en houdt in 2003 de fabriek in IJlst op te bestaan.
Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International license
In de Reclame Galerij van Nooitgedagt IJlst kunt u reclamemateriaal zoals affiches en etiketten van deze schaatsenfabriek bekijken.
ca.1930-1940
De bedrijfsleiding van de fabriek:
1865-1902
1. Jan Jarigs Nooitgedagt
1902-ca.1935
2. Jarig Nooitgedagt (informatie over 1902-ca.1935)
3. Aldert Nooitgedagt
4. Tijmen Nooitgedagt
5. Jentje Nooitgedagt
Ca.1935-1965
6. Jan Jarigs Nooitgedagt (informatie over ca.1935-1965)
7. Jan Alderts Nooitgedagt
8. Tjitte Jentje Nooitgedagt
9. Aldert Nooitgedagt