IJswegencentrale Weststellingwerf

  1. Inleiding
  2. Sterrit Weststellingwerf (Fr 20a)
  3. Grote Veenpoldertocht
  4. Toertocht Nijelamer
  5. Lindevalleitocht
  6. Kontermanstocht
  7. Toertocht Lemsterland
  8. Tweeprovinciën- en Driegemeententocht
  9. Tjeukemeertocht (Fr 20f)
  10. Rondentocht IJsselmeer
  11. Markol Familietoertocht
  12. Berentocht (Fr20e)
  13. 3-Dorpentocht Blesdijk De Blesse Peperga
  14. Samenvattend overzicht

Inleiding

IJswegen-Centrale Weststellingwerf heeft als oudste centrale een reputatie hoog te houden. Na de eerste  Sterrit Akkrum van de Friesche IJsbond op 24 december 1938 was de Sterrit Weststellingwerf de eerste toertocht die georganiseerd werd door een ijswegencentrale. Daarmee was deze toch tevens de tweede georganiseerde schaatstoertocht in Friesland, even afgezien dan van de Elfstedentochten van voor de Tweede Wereldoorlog. 


IJWC en IJCW

De ijswegencentrales ontstonden in de beginjaren veertig van de vorige eeuw. De meeste zijn zelfs in de Tweede Wereldoorlog opgericht. Na verloop van tijd begon men alom het woord ijswegencentrale af te korten tot IJWC, maar niet in Weststellingenwerf. Daar werd de afkorting IJCW gebezigd. Dat stond voor IJswegen-Centrale Weststellingwerf. Ook op medailles en schriftelijke uitingen blijft de afkorting IJCW gehandhaafd. Er zijn dus vele IJWC’s, maar er is maar één IJCW !


De volgende toertochten speelden zich af in het gebied van de IJCW Weststellingwerf:

  1. Sterrit Weststellingwerf (Fr20a)
  2. Grote Veenpoldertocht (Fr20b)
  3. Toertocht Nijelamer (Fr20c)
  4. Lindevalleitocht (Fr20h)
  5. Kontermanstocht (Fr20i)
  6. Toertocht Lemsterland
  7. Tweeprovinciën- en Driegemeententocht
  8. Tjeukemeertocht (Fr21f)
  9. Rondetocht IJsselmeer
  10. Markol Familietoertocht
  11. Berentocht (Fr20e)

Sterrit Weststellingwerf (Fr 20a)

Organisatie: IJCW Weststellingwerf

Al voor de IJWC Weststellingwerf in Friesland werd opgericht als eerste ijswegencentrale bestonden plannen voor een tocht met verschillende routes binnen de grenzen van de gemeente 'die kunnen dienen om zowel de ijssport als de bekendheid met eigen omgeving te bevorderen'. Zo schreef Albert J. Wybenga op 29 november 1936 in een brief aan de burgemeester van Weststellingwerf. Het duurde evenwel tot donderdag 4 januari 1940 voordat die eerste tocht kon worden verreden. Het aantal deelnemers was met 700 meteen groot te noemen. Ter vergelijking: de eerste twee Sterritten Akkrum van de Friesche IJsbond in 1938 en 1940 kenden maar 80 en 367 deelnemers. Vandaar dat de Sterrit Weststellingwerf wel als definitieve doorbraak van het georganiseerde ijstoerisme in Friesland wordt gezien. Het idee achter deze sterrit was om de hele gemeente voor het ijstoerisme te ontsluiten. Verder gold als uitgangspunt, dat de inwoners van de 20 kleine en grote dorpen van de gemeente in staat moesten zijn vanuit hun eigen woonplaatsen te starten.

Datum Afstand Deelnemers
Donderdag 4 januari 1940 45 700
Donderdag 9 januari 1941 58 2.750
Donderdag 15 januari 1942 70 2.650
Vrijdag 20 december 1946 69 2.500
Maandag 30 januari 1950 70, 80 2.400
Dinsdag 2 februari 1954 40, 75 2.396
Zaterdag 4 februari 1956 40, 75 1.916
Donderdag 28 december 1961 40, 75 3.510
Vrijdag 28 december 1962 40, 75 3.200
Dinsdag 21 januari 1964 40, 75 5.260
Woensdag 4 februari 1976 35, 70 4.045
Vrijdag 12 januari 1979 40, 60 2.500
Vrijdag 15 januari 1982 35 tot 73 2.180
Vrijdag 18 januari 1985 35 tot 73 2.500
Vrijdag 14 februari 1986 35 tot 73 4.000
Zaterdag 17 januari 1987 23, 36, 67, 92 1.900
Dinsdag 12 februari 1991 25, 35, 45, 65, 110 4.500
Vrijdag 5 januari 1996 25, 35, 45, 65, 110 3.265
Zaterdag 11 januari 1997 25, 35, 45, 65, 110 4.912
Totaal   57.084
Gemiddeld   3.004

De tweede tocht in 1941 overtrof het succes van de eerste verre. De Leeuwarder Courant opende zijn verslag op 10 januari over de tocht met: 'Drie duizend menschen danken aan de IJswegen-Centrale Weststellingwerf een dag vol geluk, dien ze niet spoedig zullen vergeten. Drieduizend menschen vergaten de zorgen van deze tijd en genoten, en deden niets dan genieten.' De laatste zin was vooral een verwijzing naar de zinloze oorlog waarin ons land terecht was gekomen. Een jaar later was het weer raak. Ondanks koude en tegenwind evenaarde men bijna het aantal deelnemers van 1941. Naar schatting een derde van de deelnemers kwam met de trein. Zelfs de starttijden van de tocht werden afgestemd op de aankomsttijden van de treinen. De sneltreinen stopten op die dag speciaal in Wolvega.  In 1942 was het voor Twentenaren mogelijk zich al in te schrijven bij de heer A. Hoogkamp, Dahliastraat 175 in Enschede.


Albert Jans Wybenga

Grote stuwkracht in de eerste jaren was  Albert Jans Wybenga, medeoprichter van de IJswegencentrale Weststellingwerf en jarenlang bestuurslid (eerst secretaris, later voorzitter). Rond 1945 bedacht deze Wybenga plannen om ‘zijn’ tocht uit te breiden naar de Kop van Overijssel. De bedoeling was ook het Giethoornse Meer en de Belter en Beulaker Wiede in het traject op te nemen. Zover kwam het evenwel niet, vooral omdat de vanaf 1942 vanuit Steenwijk georganiseerde Noord-Westhoekrit uitgroeide tot een klassieker (inclusief wedstrijd). Wybenga was ook de aanjager om de scholen en de openbare diensten op de dag dat de tocht gereden werd te sluiten. De Sterrit was immers eerst en vooral een gemeentelijke tocht. Wybenga nam in november 1948 afscheid als voorzitter van de ijswegencentrale en werd bij die gelegenheid benoemd tot erelid.


De vierde editie in 1946 kende deelnemers uit Terneuzen, Sas van Gent, Delft, Breukelen en Nijkerk. In 1948 werd besloten de tocht alleen toe te laten voor personen van 14 jaar en ouder, gelet op de lengte van ongeveer 70 km van de tocht. Bij de vijfde tocht eind januari 1950 werd aan een 12-jarige jongen uit Oldelamer dan ook geen startkaart uitgereikt. 'En toch rijd ik de tocht mee’, was zijn reactie. Na de rit te hebben volbracht, meldde hij zich weer bij het bestuur om een insigne te ontvangen. Op dat moment streek het bestuur de hand over het hart en speldde de jongen een insigne op zijn jasje. Trots verliet de knaap vervolgens de eindcontrole !

Eind december 1950 schreef de ijswegencentrale voor de tweede maal in het jaar (30 dec.) een tocht uit. Helaas moest deze op het laatste moment worden afgelast wegens een te zwakke ijsvloer. Via de politie werd het Enschedese contactpunt A. Hoogkamp op de hoogte gebracht van deze beslissing. Tot vier uur in de nacht informeerde Hoogkamp de Twentse rijders per fiets over het niet doorgaan van de tocht. Eventuele spontane rijders wist hij met geïmproviseerde aanplakbiljetten te behoeden voor een vergeefse reis naar Wolvega. Het traject werd uiteindelijk door een man of 80 ‘wild’ en op eigen risico gereden.

Tijdens de zesde editie op dinsdag 2 februari 1954 was het koud en waaide het hard. Het werd de zwaarste tocht tot dat moment. Het aantal deelnemers, dat lager was de voorgaande edities, werd tevens gedrukt doordat de Sterrit precies tussen de Elfmerentocht op maandag en de Elfstedentocht op woensdag viel. De 75 km lange tocht werd onder anderen uitgereden door de in Indonesië blind geschoten Jo Beugeling uit Ossenzijl de 75 km lange tocht, die begeleid werd door enkele vrienden. Door een Friese rijder werd hij getypeerd als 'Wol in feint mei kriich'. De zevende editie op zaterdag 4 februari 1956 was in dat seizoen de eerste van de traditionele grote tochten. Hij werd weliswaar gereden bij stil weer, maar met slecht ijs op de Schipsloot en de Helomavaart.

De achtste tocht op donderdag 28 december 1961 was de eerste en enige grote tocht, die dat jaar gereden is. De dag daarop viel de dooi in. Meerijdende militairen, afkomstig van kazernes uit Drenthe en de Veluwe, werden door militaire wagens van dampende snert voorzien. Het was tot dan toe de tocht met de meeste deelnemers. Na afloop bleek dat de organisatie 1500 insignes tekort kwam. Die moesten worden nagezonden naar deelnemers uit Amsterdam, Heemstede, Slikkerveer, Winterswijk etc. Precies een jaar later - op 28 december 1962 – werd de tocht voor de negende keer verreden.

Op 18 januari 1964 bestond de IJCW 25 jaar. Drie dagen vierde de trotse jubilaris dit met een extra bonus: de tiende Sterrit met een absoluut record aantal deelnemers van meer dan 5.000 schaatsers. Ditmaal duurde het twaalf jaar voordat de elfde tocht in 1976 kon worden verreden. Met ruim 4000 deelnemers was het de drukst bezochte toertocht van dat jaar. Omdat de Schipsloot slecht begaanbaar was, werden alle deelnemers die in Wolvega wilden opstappen met bussen vervoerd naar Nieuweschoot. Daar startten de rijders via de Engelenvaart op de Tjonger. Tijdens de twaalfde editie in 1979 moest het ijs met man en macht sneeuwvrij worden gemaakt. Op donderdag 4 januari zakten nog drie veegmachines door het ijs, waarna één het definitief begaf. Het ijs was redelijk en duidelijk beter dan in de rest van de provincie waar het in de voorbije week meer had gesneeuwd. Deze keer werden de rijders die in Wolvega van start gingen met acht bussen naar het ijs op de Linde bij de Blessebrug gebracht. De dertiende rit in 1982 kende routes variërend van 35 tot 73 km. Voor het eerst heette de tocht de Sterrit naar Wolvega. Daarvoor werd voortdurend gesproken over de gemeentelijke Sterrit Weststellingwerf. Ook de latere tochten droegen het etiket Sterrit naar Wolvega.

Medaille 1940

Medaille 1941, 1942, 1946

Medaille 1950

 

 

 

Medaille 1954

Medaille 1956

Medaille 1961

 

 

 

Medaille 1962

Medaille 1964

Medaille 1976

 

 

 

Medaille 1979 t/m 1986

Medaille 1991 t/m 1997

 

 

Op alle medailles, behalve die van 1950, staat het wapen van Weststellingwerf afgebeeld: een griffioen of grijpvogel, een fabeldier uit de oudheid. Verder heeft de medaille met uitzondering van 1941, 1942, 1946 en 1950 steeds de vorm van een ster gehad.

Controlekaart Tine Fijnia (Waaksens)

 

Grote Veenpoldertocht

Organisatie: IJsclub ‘De Eendracht’, Scherpenzeel

De naam is ontleend aan de Grote Veenpolder van Weststellingwerf, het gebied tussen de rivier de Tjonger en het natuurgebied de Rottige Meenthe. De tocht bestond de eerste jaren (van 1963 tot 1979) uit een wedstrijd- en een toertocht. De route loopt van De Driesprong bij Langelille aan de Tjonger naar Schoterzijl. Van daar over de Tussenlinde en het Nieuwe Kanaal naar Ossenzijl en dan vervolgens over de Linde naar Driewegsluis. Van Driewegsluis voert de tocht verder over de Helomavaart naar de Tjonger. Dan rijden de deelnemers over de Pier Christiaansloot naar Echtenerbrug op en neer en finishen weer bij De Driesprong. In totaal gaat het om 35 tot 40 km. Omdat de tocht de buitenranden van de Grote Veenpolder volgt, wordt deze ook wel eens de Tocht om de Grote Veenpolder genoemd.

Datum Afstand Deelnemers
Vrijdag 22 februari 1963 40t, 60w 450, 40(w)
Maandag 20 januari 1964 85w 115(w)
Maandag 5 januari 1970 84w 40(w)
Woensdag 2 februari 1972 40t, 80w 1.050
Zondag 1 februari 1976 40t, 90w 1.200, 60(w)
Zondag 7 januari 1979 90w 56(w)
Zaterdag 19 januari 1980 40 2.500
Dinsdag 16 februari 1982   2.050
Zondag 20 januari 1985    
Woensdag 12 februari 1986 35 1.270
Vrijdag 16 januari 1987 35 300
Vrijdag 8 februari 1991 35 700
Woensdag 23 februari 1994   1.200
Woensdag 3 januari 1996   1.600
Vrijdag 3 januari 1997 35 1.100
Totaal   13.420
Gemiddeld   1.220

De Grote Veenpoldertocht is in totaal zes keer als wedstrijd gereden. Behalve bij de eerste editie in 1963 (anderhalve route) legden de wedstrijdrijders het parcours telkens tweemaal af. Het deelnemersveld bestond uit leden van de top en de subtop van het marathonschaatsen. Deze matadoren streden om de Bonte Frits-wisselbeker. Bonte Frits was een gerenommeerd renpaard in de jaren zestig van de vorige eeuw. De beker werd aangeboden door de familie W.K. van der Wal uit Munnikeburen, eigenaar van Bonte Frits.

Medaille 1963

Medaille 1964

Medaille 1970

 

 

 

Medaille 1972

Medaille 1980

Medaille 1982

 

 

 

Medaille 1985

Medaille 1986

Medaille 1986

 

 

 

Medaille 1987

Medaille 1991

Medaille 1994

 

 

 

Medaille 1996

Medaille 1997

 

 

Startkaart 1987 met de aantekening: 'vrij koud, harde wind en nogal wat zand op het ijs'

 

Bij de zes edities noteerde de wedstrijdjury de volgende toptrio’s:

Vrijdag 22 februari 1963:

  1. Jan Uitham, Noorderhoogebrug (de nummer drie van de Elfstedentocht 1963)
  2. Roel Bakker, IJhorst
  3. Henk Ottema, Tolbert

Maandag 20 januari 1964:

  1. Jeen van den Berg, Heerenveen
  2. Wim Ligthart, Schoorldam
  3. Jan van der Hoorn, Ter Aar

Reinier Paping eindigde als tiende.

Maandag 5 januari 1970:

  1. Jan Roelof Kruithof, Havelte
  2. Sint Bekkema, Drachten
  3. Jan van der Meulen, Stiens

Woensdag 2 februari 1972:

  1. Appie Weijs, Blankenham (de eerste overwinning van de toen 39-jarige Weijs)
  2. Bennie van der Weide, Heerenveen
  3. Franke Bouwstra, Scharsterbrug

Zondag 1 februari 1976

  1. George Rotteveel, Oudewetering (vader van huidige langebaanschaatser Renz Rotteveel)
  2. Bernardus Gijzen, Balk
  3. Sjoerd Kooistra, Leiden

Zondag 7 januari 1979:

  1. Jan Roelof Kruithof, Havelte
  2. Jeen van den Berg, Heerenveen

Anne Postmus, Lutjegast

Toertocht Nijelamer

Organisatie: IJsvereniging ‘Nijelamer’

IJsvereniging ‘Nijelamer’ is sinds jaar en dag bekend vanwege haar pogingen om elke winter weer als eerste een kortebaanrijderij te organiseren. Dat lukte de club diverse keren in de jaren tachtig en negentig. Door de concurrentie van de asfalt- en sintelbanen die door besproeiing van een klein laagje water snel bevriezen zit zo’n primeurstatus er tegenwoordig minder snel in. In de tweede plaats geniet de vereniging  landelijke bekendheid door zijn clubgebouw. De ijsbaan ligt tussen de Kooiweg en de Schipsloot ingeklemd. Naast de baan staat een voormalig gemaal, dat in 1978 na de voltooiing van een ruilverkaveling van een waterschap kon worden gekocht voor het symbolische bedrag van één piek. Het beeldbepalende  gebouw staat op een dijk in het verder lege landschap. Het huidige bestuur van de ijsvereniging is doende het gebouw te laten restaureren. De rijke historie heeft ervoor gezorgd dat de ijsvereniging liefst 230 leden en dat in een dorp met maar 130 zielen. Sommige schaatsers uit omliggende dorpen waar wel een ijsclub is, zijn liever lid van de in hun ogen meer prestigieuze ijsvereniging ’Nijelamer’.

Voor het eerst kondigde de ijsclub een wedstrijd en toertocht aan langs de Tjonger en de Linde voor de datum 22 januari 1964. De wedstrijd zou over 90 km gaan, terwijl de toertocht een lengte had van 45 km. In feite betrof dat dezelfde route als die van de Grote Veenpoldertocht (twee dagen eerder) en de Sterrit Weststellingwerf die een dag tevoren was verreden. Helaas voor Nijelamer viel aan het eind van 21 januari de dooi in en moesten wedstrijd en toertocht worden afgelast.

Startplaats Datum Afstand Deelnemers
4 plaatsen* Zondag 17 februari 1985 20, 60 559
5 plaatsen Zondag 16 februari 1986 20, 35, 70 600
  Zaterdag 1 maart 1986 20, 35, 73 141
Nijelamer, Rottum Woensdag 14 januari 1987 25 38
  Zondag 7 januari 1996 40 18
  Totaal   1.356
  Gemiddeld   271

* Nijelamer, Heerenveen-Zuid, Langelille en Slijkenburg. In 1986 kon ook in Delfstrahuizen worden gestart.

De eerste twee tochten, in 1985 en 1986, hadden een flink aantal deelnemers. De derde tocht (1986) viel laat in het jaar, in maart, waardoor de schaatsanimo gezakt was. De vierde editie in 1987 vond plaats bij een temperatuur van meer dan tien graden onder nul en een Siberisch aanvoelende koude wind. Zowel in Nijelamer als Rottum waren 19 rijders vertrokken. Ze reden allen de tocht uit. Met andere woorden: echte liefhebbers! Bij de vijfde editie in 1996 was de situatie precies andersom: dooiweer met regen en gladde wegen. Daarmee is het zeer geringe aantal van 18 deelnemers verklaard. Van hen legde ene R. Paping uit Enschede de langste heenreis af.

Medaille 1985, 1986

Medaille 1996

 

 

Stempelkaart R. Paping (Enschede)

 

(Foto: Hedman Bijlsma)

 

Lindevalleitocht

Organisatie: IJsclub ‘Vooruitgang’, Steggerda

Nadat in 1985 en 1986 talloze toertochten in Nederland georganiseerd waren, vond men het in Steggerda tijd voor een eigen tocht, daarbij gebruikmakend van de natuurlijke mogelijkheden in de directe omgeving, te weten de Lindevallei. De route van de Lindevalleitocht loopt vanaf het centrum van Steggerda over de Steggerdavaart naar de Linde. Vervolgens rechtsaf de Linde op tot aan het Koepelbos bij Oldeberkoop en via de Noordwoldervaart richting Noordwolde. Daarna helemaal terug richting Blessebrug, waar nog voor de spoorbrug werd gekeerd om  over de Linde en de Steggerdavaart terug te keren naar Steggerda. Deze afstand kan een aantal keren worden gereden.

Datum Afstand Deelnemers
Zaterdag 1 maart 1986   280
Vrijdag 8 februari 1991 25, 45 650
Zondag 20 februari 1994 35, 45 3.000
Zondag 31 december 1995 25, 40 900
Zaterdag 6 januari 1996 25, 40 400
Zaterdag 28 december 1996 25, 40 800
Totaal   6.030
Gemiddeld   1.005
Startkaart Johan Cnossen (Peize) 1991

De eerste tocht vond plaats op zaterdag 1 maart 1986, maar op zondag 2 maart kwam zich nog een aantal belangstellenden melden in het startcafé in Steggerda. Deze mensen kregen alsnog een startkaart en reden de tocht nadat hen de route was uitgelegd. Bij de tweede editie in 1991 deden ook enkele Belgen, alsmede cabaretier Herman Finkers uit Almelo mee.

De grote uitschieter in positieve zin vond plaats op zondag 20 februari 1994 toen Steggerda ongeveer 3000 deelnemers trok. De Lindevalleitocht was die dag een van de weinige officiële toertochten in Nederland. De rijders kwamen bijvoorbeeld uit Maastricht, Venlo, Utrecht, de Achterhoek en van de Waddeneilanden. 900 Medailles moesten worden nagezonden. De route werd nu beperkt tot het stuk Linde tussen de Blessebrug en Kontermansbrug en de door It Fryske Gea onder water gezette Lindepolder. Onder de deelnemers aan de tocht op Oudejaarsdag 1995 bevonden zich de schaatsgrootheden Jan Bols en Lammert Huitema.

Medaille 1986

Medaille 1991

Medaille 1994

 

 

 

Medaille 1995

 

 

Kontermanstocht

Organisatie: ‘IJsclub De Hoeve’ en IJsclub ‘Naar Buiten’, Oldeholtpade

De naam van de tocht verwijst naar de Kontermansbrug over de Linde in de weg die De Hoeve en Oldeholtpade met elkaar verbindt. Voor 1909 bevond zich hier een sluis. Een van de sluiswachters heette Kontermans. De route van de Kontermanstocht loopt over de Linde ten oosten en westen van de Kontermansbrug. Het is een jonge tocht die nog maar twee keer is verreden.

Datum Afstand Deelnemers
Zondag 4 februari 1996 8, 10, 25, 40 1.350
Zondag 5 januari 1997    
Totaal   1.350
Gemiddeld   1.350

Medaille 1996

Medaille 1997

 

 

 

Toertocht Lemsterland

Organisatie: ?

Slechts één keer werd de Toertocht Lemsterland verreden en wel op zaterdag 6 februari 1954. De route van 50 km verbond de startplaatsen Lemmer, Oosterzee, Echtenerbrug en Bantega met elkaar. Er waren ongeveer 1000 deelnemers, waaronder een kleine honderd vrouwen. Ondanks het mooie weer viel het de organisatie enigszins tegen dat er niet meer mensen op afkwamen. Het vermoeden bestond dat te weinig reclame was gemaakt. Hoe dan ook, de Toertocht Lemsterland werd nadien niet meer herhaald.

Tweeprovinciën- en Driegemeententocht

Organisatie: IJsclub ‘Harmonie’, Oosterzee-Bantega

 IJsclub ‘Harmonie’ kwam in de strenge winter van 1963 met een paar grote tochten uit de bus: de Tweeprovinciëntocht en de Driegemeententocht. De Tweeprovinciëntocht van 70 km verbond het zuiden van Friesland met de Kop van Overijssel. Er kon gestart worden in Echtenerbrug, Kuinre, Ossenzijl, Steenwijk en de brug bij Oldelamer. Het ijs tussen Ossenzijl en Steenwijk, dat tweemaal moest worden afgelegd, was van slechte kwaliteit. Het aantal deelnemers was enigszins telerstellend. Onder hen waren bekende lange afstandscracks als Bonne Speerstra, Jan van der Meulen, Jan en Jac.de Vries en T. Haagsma uit Leeuwarden die toen al zeven keer de Elfstedentocht had gereden.

Naam tocht Datum Afstand Deelnemers
Tweeprovinciëntocht Dinsdag 14 februari 1963 70 700
Driegemeententocht Zaterdag 23 februari 1963 45 800
Totaal     1.500
Gemiddeld     750

De Driegemeententocht, die negen dagen later werd georganiseerd, leek op de Tweeprovinciëntocht. De lengte was echter korter omdat ditmaal niet de afstand naar Steenwijk in het traject was opgenomen. De drie gemeenten die werden bezocht, waren Lemsterland, Weststellingwerf en de toenmalige gemeente Kuinre (in 1973 opgegaan in de gemeente IJsselham; nu gemeente Steenwijkerland). Toevallig of niet: op diezelfde 23 februari 1963 organiseerde ook IJsclub ‘Himmelum’ een Driegemeententocht, maar die ging door Hemelumer Olderferd, Sloten en Wymbritseradiel.

Medaille Twee Provinciëntocht

Medaille Driegemeententocht

 

 

 

Tjeukemeertocht (Fr 20f)

Organisatie: IJsclub ‘Harmonie’, Oosterzee-Bantega en sinds 1991 IJsclub ‘De Polder’, Bantega

Aan de eerste Tjeukemeertocht, ook wel Ronde van het Tjeukemeer genoemd, was ook een wedstrijd verbonden. De toerrijders kregen een route van 40 km voorgeschoteld, de wedstrijdrijders moesten drie keer een ronde van ruim 20 km afleggen. De start van de wedstrijd vond plaats in Echtenerbrug. De toerrijders konden kiezen uit Echtenerbrug, Vierhuis, Scharsterbrug, Follega en Oosterzee als startplaatsen. Deze wedstrijd annex toertocht op het Tjeukemeer was het 25ste schaatsevenement, dat de IJsclub ‘Harmonie’ in de winter van 1962-1963 organiseerde.

Datum Afstand Deelnemers
Zaterdag 2 maart 1963 40t, 70w 1.050(t), 58(w)
Maandag 4 januari 1993 45 300
Dinsdag 22 februari 1994   425
Vrijdag 29 december 1995 20 1.200
Zaterdag 6 januari 1996 20, 60 200
Zondag 29 december 1996 25, 40 450
Dinsdag 29 december 2010 20, 40, 60 4.000
Totaal   7.625
Gemiddeld   1.089

Pas in 1993 werd de tweede Tjeukemeertocht verreden, ditmaal door de nieuwe ijsclub ‘De Polder’ uit Bantega. Tijdens deze tocht reden ook Prinses Margriet en mr. Pieter van Vollenhoven op het traject van de tocht. Hun aanwezigheid werd al snel verraden door de grote auto's waarmee ze aankwamen. De route van de tocht in 1994 was met een stuk verlengd. De editie van december 1995 beperkte zich alleen tot het Tjeukemeer, terwijl die van januari 1996 weer was uitgebreid met een gedeelte van de Tjonger tot Schoterzijl. Het geringe aantal van 200 deelnemers in ’96 werd ongetwijfeld veroorzaakt door de ijzig koude wind op die dag.

Na precies veertien jaar kon in de afgelopen winter (29 december 2010) de zevende editie worden verreden. De route liep geheel langs de boorden van het Tjeukemeer. Omdat deze tocht, samen met de Grietmantocht, de enige waren op die voor velen vrije dag ontstond een ware invasie van rijders uit het hele land in met name Oosterzee. De 1500 stempelkaarten waren na een uur al uitgegeven. In allerijl maakten de vrijwilligers van de ijsclub toen maar geïmproviseerde stempelkaarten. Omdat ook de medailles snel opraakten, moesten de deelnemers hun naam op een envelop schrijven, waarin de medaille zou worden nagestuurd. Een groot aantal rijders reed de tocht zwart. Het totaal aantal deelnemers aan deze laatste Tjeukemeertocht werd geschat op 6.000 schaatsers.

De uitslag van de wedstrijd in 1963 was:

  1. Henk Arends, Goëngahuizen
  2. Bernardus Gijzen, Sondel
  3. Ale Fekken, Vegelinsoord

De 16-jarige Tiemen Groen uit Follega werd elfde. Een jaar later werd hij bij het baanwielrennen Nederlands en wereldkampioen achtervolging. Die titels prolongeerde hij in 1965 en 1966. In 1976 werd Groen wereldkampioen achtervolging bij de profs. Niet lang daarna beëindigde hij zijn wielercarrière en emigreerde later naar Zuid-Afrika.

Medaille 1963

Medaille 1995

Medaille 1996

 

 

 

Medaille 2010

 

 

Rondentocht IJsselmeer

Organisatie: IJsvereniging ‘Lemmer’

Voor de Rondentocht IJsselmeer had IJsvereniging ‘Lemmer’ een route van 5 km op het IJsselmeer sneeuwvrij gemaakt om het kinderen en gezinnen mogelijk te maken een schaatstochtje te maken. De start vond plaats vanaf het strand van Lemmer.

Datum Afstand Deelnemers
Zaterdag 10 januari 1979 15, 30, 50 450
Zondag 11 januari 1979 15, 30, 50 200
Zondag 20 december 1981 30 310
Totaal   960
Gemiddeld   320

Medaille 1979

Medaille 1981

 

 

 

Stempelkaart M.K. Joustra (Peize)

 

Markol Familietoertocht

Lint 1997
Lint 1996

Organisatie: IJsvereniging ‘Lemmer’

Na de Rondentocht op het IJsselmeer begon IJsvereniging ‘Lemmer’ in de jaren negentig met een familietoertocht, die deels door de waterrijke woonwijk Markol voert.

Datum Afstand Deelnemers
Donderdag 4 januari 1996 10 221
Zondag 5 januari 1997 10 164
Totaal   385
Gemiddeld   193

Berentocht (Fr20e)

Organisatie: Voetbalvereniging ‘Delfstrahuizen’

In 1979 organiseerde de v.v. ‘Delfstrahuizen’ ook een toertocht over het Tjeukemeer met de intrigerende naam Berentocht. In de sneeuwrijke winter van 1979 sloeg eigenaar Bonnema van de waterherberg in Delfstrahuizen alarm omdat er een beer in de omgeving van het dorp zou zijn waargenomen. Iedereen bleef binnen en de politie trok er met karabijnen op uit, naar de beer werd niet gevonden. De voetbalvereniging speelde op dit voorval in door een Berentocht te organiseren, zogenaamd om de beer te helpen zoeken. Tegelijkertijd benutte de club deze toertocht om inkomsten te verwerven voor de financiering van een nieuw clubgebouw. De route liep van Delfstrahuizen naar Vierhuis en was met een autoschuiver sneeuwvrij gemaakt. Geen van de 700 deelnemers had de beer waargenomen, maar 's avonds kwam die wel op bezoek in de waterherberg om Bonnema te verrassen. Het bleek een vermomde Jan Veldman van de voetbalvereniging in een bruin berenvel te zijn. Bonnema hield de beer onder grote hilariteit van de stamgasten met een geweer in bedwang. Na het nuttigen van enige spiritualiën was dat niet meer nodig, want de beer raakte geheel ontspannen.

Datum Afstand Deelnemers
Zaterdag 10 februari 1979 8,5 700
Woensdag 16 januari 1985 15, 30, 45 600
Maandag 10 februari 1986 15, 30, 45 1.000
Woensdag 14 januari 1987 15, 30, 45 55
Vrijdag 25 februari 1994 15, 30, 45  
Zaterdag 3 februari 1996 15 1.000
Donderdag 2 januari 1997 15, 30, 45 1.300
Vrijdag 10 februari 2012 15, 30, 45  
Totaal   4.655
Gemiddeld   776

In januari 1985 signaleerde men de beer weer 'op de steppen van Delfstrahuizen'. Schaatsliefhebbers werden opgeroepen te helpen met het vangen van de beer. De route van deze tweede editie was verlengd naar 15 km en liep ook over de Tjonger en de Helomavaart. De vierde tocht in 1987 werd onder Siberische omstandigheden verreden. Enkele van de slechts 55 deelnemers moesten wegens bevriezingsverschijnselen door de EHBO behandeld  worden.

Medaille 1994

Medaille 2012

 

 

3-Dorpentocht Blesdijk De Blesse Peperga

Organisatie: ?

 


 
Datum Afstand Deelnemers
13 februari 1991    

Medaille 1997

 

 

Samenvattend overzicht

Naam tocht Aantal

Gemiddeld

aantal deelnemers

Totaal

aantal deelnemers
Sterrit Weststellingwerf 19 3.004 57.084
Grote Veenpoldertocht 15 1.220 18.300
Toertocht Nijelamer 5 271 1.356
Lindevalleitocht 6 1.005 6.030
Kontermanstocht 2 1.350 2.700
Toertocht Lemsterland 1 1.000 1.000
Toertochten ‘Harmonie’ 2 750 1.500
Tjeukemeertocht 8 1.089 7.625
Rondentocht IJsselmeer 3 320 960
Markol Toertocht 2 193 385
Berentocht 7 776 5.432
3 Dorpentocht 1    
12 Tochten 69 1.484 102.372
Bovenkant van de pagina