Schoonrijden

Algemeen

Het schoonrijden geldt als de oudste schaatsdiscipline in Nederland. Kenmerkend voor het schoonrijden is dat het een vooruit gerichte schaatsbeweging is, waarbij de rijder niet zo zeer snelheid ontwikkelt, maar meer in stijl lange, brede slagen maakt.

Schoonrijden is een officiële schaatsdiscipline. Het wordt zowel recreatief als in wedstrijdverband beoefend. Niet de snelheid, maar de sierlijkheid van het rijden staat centraal. Het berust er enkel op dat de rijder in mooie grote bogen en in een vloeiende lijn zich voorwaarts beweegt. In tegenstelling tot het kunstrijden, mogen bij het schoonrijden geen sprongen worden gemaakt. 

Voor bekende Nederlandse schoonrijd(st)ers klik hier.

Om een beeld te krijgen heeft de KNSB in 1996 een film over het schoonrijden uitgebracht. Deze film heet Zwaaien en Zwieren.
Het eerste deel van deze film is opgenomen op het natuurijs van de Kagerplassen (Zuid-Holland) en het tweede deel op het kunstijs van de Vechtsebanen in Utrecht.

De IJszeilvereniging De Robben uit Kaag organiseerde op zaterdag 3 februari 1996 een oudhollandse dag ter ere van het 25 jarig bestaan van De Robben, dit was oorspronkelijk gepland in 1993. Naast ijszeilen was er ook een demonstratie van schoonrijders in klederdracht.

De film laat vervolgens beelden zien van het op dinsdag 5 maart 1996 gehouden Nederlands Kampioenschap Schoonrijden op het kunstijs van de Vechtsebanen in Utrecht.
De winnaars die in de film worden gehuldigd als Nederlands kampioen, zijn:
Vrouwen: Alie Wahle
Mannen: Henrie van Maanen
Paren Alie Wahle en Gerrit Hille

Bij het samenstellen van deze publicatie (of: "publiceren van deze film") is de grootst mogelijke zorgvuldigheid betracht om de auteursrechten te achterhalen. Dit is echter tot dusverre niet gelukt. Mocht u desondanks menen rechten te kunnen doen gelden op de getoonde beelden, dan verzoeken wij u contact met ons op te nemen.

Geschiedenis

Op 16e en en 17e eeuwse wintergezichten zijn vaak schaatsers te zien die rechtop rijden en vaak overhellen op de buitenkant van het ijzer. Met deze vorm van schaatsen wil de schaatser indruk maken op zijn omgeving. Soms is hij ook fraai gekleed. Aangenomen wordt dat de schaatser met deze stijl van schaatsen wil laten zien dat hij vermogend is. De beweging moet vloeiend zijn en op het oog geen inspanning kosten. In de 18e  eeuw krijgt deze typisch Hollandse slag in Duitsland de naam ‘Holländern’, terwijl de Engelsen spraken van ‘the Dutch roll’. 

Pas in het laatste kwart van de 19e eeuw vindt reglementering van de slag plaats als vanaf 1870 het schoonrijden ook wedstrijdsport wordt. Aanvankelijk rijdt men wedstrijden met behulp van lokale reglementen. In december 1892 werd het eerste landelijke reglement vastgesteld binnen de KNSB.

De techniek van het Schoonrijden

De schoonrijslag lijkt veel op de langebaanslag. Men zet recht in om vervolgens een buitenwaartse bocht te maken. Halverwege de bocht moet men weer recht op komen zodat er een overgang komt van de buitenwaartse naar een binnenwaartse bocht. Als het standbeen ongeveer evenwijdig is aan de rijrichting, wordt met het andere been ingezet. De overgang van de buitenwaartse boog naar de binnenwaartse boog noemt men de kantwisseling. Zie bijgevoegde schematisch indeling van de slag Het schoonrijden wordt alleen in Nederland beoefend.

De landelijke vereniging van Schoonrijders

De in 1946 opgerichte Landelijke Vereniging van Schoonrijders (LVS) hield per 1 juli 2023 op te bestaan, daags na de uitgestelde viering van haar 75ste verjaardag.

Sinds 2013 is schoonrijden ook erkend als immaterieel cultureel erfgoed, met Ard Schenk als ambassadeur. Zie ook filmpje.
De KNSB heeft als taak om de sport in Nederland levend te houden voor de toekomst. Dat doet de sectie schoonrijden samen met de lokale trainingsgroepen.
Kom zelf ervaren hoe ontspannen het is! Maak een afspraak voor 2 gratis proeflessen bij 1 van de volgende trainingsgroepen; Utrecht, Alkmaar, Dordrecht, Heerenveen, Hoorn en Zoetermeer. Meer info zie KNSB - Schoonrijden.

In de serie "masters van het ijs" op de website Schaatsen.nl staat een prachtig artikel van 2 trainers; Thea den Hollander-Straathof en Johan Westerbeek. Hierin staat de mooie sport Schoonrijden centraal. Wie zijn zij, waarom schaatsen ze, hoe organiseren ze dat en wat willen ze nog bereiken? Het is een prachtig artikel geworden, lees hier.

Wedstrijden

Het solorijden bestaat uit het rijden van een baan van 100 meter, heen en terug.

Het paarrijden gebeurt ook op een baan van 100 m, maar kent drie figuren: a) hand in hand, b) kruislings, en c) achter elkaar.

Ook het groepsrijden kent drie figuren: a) allen aan een stok (vrouwen links, heren rechts), b) het weven van drie paren achter elkaar, en c) het synchroon rijden van drie paren achter elkaar. Het groepsrijden is in 2026 op wedstrijddagen niet meer in gebruik.